Blog: Het leven in een Groningse krimpregio

Volgende week is het al zover, dan vindt Grasnapolsky 2019 plaats! De afgelopen weken hebben we je alvast warm gemaakt met een aantal blogs over het muziek- en kunstprogramma, Groningen, de geschiedenis, de toekomst en natuurlijk onze indrukwekkende locatie. Deze keer bespreken we het fenomeen ‘krimpregio’ en gaan we met een bewoner in gesprek over hoe is om een dergelijke omgeving te wonen. Hoewel het woord ‘krimpregio’ akelig klinkt, blijkt niets minder waar te zijn. 

Zo stomend als de regio van Noordoost-Groningen was ten tijden van de bloeiende strokartonindustrie, zo zorgwekkend is de huidig situatie rondom de leefbaarheid en vergrijzing in het gebied. De gemeenten in deze regio behoren tot de gebieden waar de bevolkingskrimp in Nederland het allergrootst is en naar verwachting daalt tot 2040 de bevolking in deze regio met zo’n 16%. Hiermee staat Oldambt – de gemeente waar de Fabriek De Toekomst is gevestigd – in het dubieuze rijtje van topkrimpgebieden in Nederland. Waar het recente verleden van Noordoost-Groningen wordt getekend door een rijke historie, is het kantelpunt pijnlijk voelbaar in de gehele regio. Of zoals RTV Noord het beschrijft: “Oldambt kijkt de krimp hier recht in de ogen.”

In totaal kent Groningen maar liefst drie verschillende krimpgebieden, namelijk Oost-Groningen, Eemsdelta en Hoogeland. Om meer te weten te komen over hoe het is om in een krimpregio te leven, gingen we in gesprek Jouke Anema. Samen met Liz Wijma nam hij aan het begin van 2018 het biologisch dynamisch groenteteeltbedrijf De Eemstuin over en verhuisden zij samen naar Uithuizermeeden. Dit drop ligt in het Noordelijkste puntje van Nederland, dat tevens door de Nederlandse Overheid wordt aangemerkt als krimpregio.

Eemstuin-Krimpregio

Vanwaar de keuze om naar Uithuizermeeden te verhuizen?

“Voor ons was er geen keus om naar Uithuizermeeden te verhuizen. Liz liep stage op de Eemstuin en zij merkte gelijk dat ze zich enorm verbonden voelde met de tuin en het bedrijf. Ze dacht: ‘het bedrijf dat ik wil gaan opzetten bestaat al’. Het bijzondere is dat een maand later duidelijk werd dat de tuin ter overname kwam. De vorige tuinders dachten ook gelijk aan ons. Dat het in Uithuizermeeden ligt en het een krimpgebied is, daar hadden wij nooit over nagedacht. Waar de Eemstuin ook was geweest, daar waren wij ook heen gegaan!”

Welke gevolgen ondervind je van het krimpgebied?

“Ik ervaar geen krimpgebied. Ik ervaar rust, een uithoek, weinig mensen, veel landbouw en een oude en hardwerkende cultuur van mensen die hier vandaan komt, en dat in combinatie met import: een grote groep van kunstenaars en vrije geesten die vanuit de Randstad hier zijn komen wonen. Wij wonen precies in het midden; tussen Uithuizermeeden, waar vooral echte Groningers wonen, en Oldenzijl, waar een groot deel van de bevolking uit de Randstad afkomstig is.

Ik merk wel verdriet en verontwaardiging vanwege de aardbeving. Ook leegstand vind ik hier niet zo aanwezig. De groei van de Eemshaven zorgt ervoor dat er steeds meer mensen gaan werken, en dus ook een woning zoeken in Uithuizen en Uithuizermeeden.”

Wat doet de krimp volgens jullie met de leefbaarheid van het gebied?

“Het valt mij op dat het hier juist drukker wordt. Zeker nu er steeds meer buitenlandse mensen op de Eemshaven werken. Die kom je regelmatig tegen in de winkelcentra, waardoor het drukker oogt. Ik denk dat het goed is voor dit gebied, ook al hoop ik dat dit stuk van Nederland rustig blijft met betrekking tot het bouwen van nieuwe woningen.

De oude karakteristieke huizen die vrijkomen worden gekocht door mensen uit andere delen van Nederland die ook op zoek zijn naar meer rust en ruimte. Vaak zijn het mensen die passen bij onze tuin en het voedsel wat wij produceren. Ook openen er galerieën en gaan er hopelijk op een gegeven moment ook weer scholen open. Op dit moment zijn ze in Uithuizen het centrum aan het aanpakken, wordt de haven uitgebreid en komen er ook wat meer terrasjes bij.”

Zijn er dingen die jullie missen uit het leven in de stad?

“Wat ik mis is de mogelijkheid om je deur uit te lopen en naar de film te gaan met vrienden of een biertje te drinken op het terras. Wij zijn natuurlijk nog iedere vrijdag op de Grote Markt in Groningen aanwezig. We doen dan boodschappen, drinken koffie met vrienden en kletsen met klanten die met dezelfde onderwerpen bezig zijn als wij. Veel van ons sociale contact gaat in die dag zitten.

Even een dag chaos van de stad om ons heen doet ons goed, maar ik voel mij almaar vrijer worden als ik terugrijd naar de Eemstuin; terug naar de ruimte en rust. Ik verheug mij er dan op om de dag erna weer in stilte op de tuin te werken, met de elementen en de hardwerkende vrijwilligers. Een perfecte combinatie! Als ik een weekje toe ben aan wat meer stad, dan zet ik een caravan in het Stadspark in Groningen en ga ik naar Noorderzon met mijn vrienden. Overdag reis ik natuurlijk wel even terug naar de Eemstuin voor het vele werk.”  

Wat maakt het leven in Uithuizermeeden zo bijzonder?

“Wat mij betreft is het leven hier bijzonder, aangezien het voor mij heel centraal ligt. Ik heb altijd dicht bij de zee willen wonen. Dat stel je je misschien anders voor, maar ook hier heb je op maar acht kilometer afstand uitgestrekte uiterwaarden. Het Waddenzee gebied is zo prachtig, stil en rustig. Bij de Eemshaven is een strandje waar we zomers na het werk een duik nemen. De Eemstuin lijkt een oase in tegenstelling tot haar omgeving: veel bomen, groen, biodiversiteit, en een grote variëteit aan gewassen.

Ook de stad Groningen is erg dichtbij. Op een zomerse dag stap je op de fiets en fiets je enkel tussen de weilanden naar de stad. Je passeert oude stadjes met waanzinnige kerkjes, kleine kroegjes en een zeer gevarieerd volk. Het landschap is misschien wat minder gevarieerd, maar als je daar eenmaal van houdt, dan zie je ook daar veel variatie in!”

Leuk feitje: de Eemstuin levert haar smakelijke, bijzondere groenten en kruiden ook aan De Streekboer, een partij die faciliteert dat consumenten hun voedsel rechtstreeks van lokale (Groningse en Friese) boeren kunnen kopen. Dit jaar maakt De Streekboer het mogelijk dat de crewcatering van Grasnapolsky deels werkt met groenten van Groningse boeren, en dus ook die van de Eemstuin.