Blog: Ontdek De Toekomst

Grasnapolsky is coming! De komende weken gaan we je alvast warm maken met een aantal blogs over het muziek- en kunstprogramma, Groningen, de geschiedenis, de toekomst en natuurlijk onze indrukwekkende locatie. Wacht namelijk maar tot je de voormalige strokartonfabriek De Toekomst van binnen én buiten hebt gezien. Overgoten met een rijke historie, vormt dit gebouw niet alleen een symbool in de Groningse geschiedenis maar ook in het Groningse landschap. Het perfecte onderwerp om de reeks mee af te trappen, dus: Ontdek De Toekomst. 

 

Alsof het gigantische complex uit de lucht is komen vallen, doemt de voormalige strokartonfabriek De Toekomst plotseling op achter een rij doodnormale huizen. Dit massieve gebouw, wat volledig is opgetrokken uit vuurrode bakstenen, bood ruim zes decennia lang plaats aan verhitte arbeid en speelde een centrale rol in de florerende strokartonindustrie in Groningen. Hoewel de productie van strokarton al jaren stil ligt, vormt de fabriek met zijn 45-meter hoge schoorsteen en robuuste uitstraling nog steeds een iconisch herkenningspunt in het weidse landschap van Scheemda. Tijd voor een duik in het verleden van De Toekomst.

Strokarton en Groningen
Zoals de naam al doet vermoeden, is strokarton karton gemaakt van stro. Maar waarom ging mensen in Friesland en Groningen dit in grote getalen produceren aan het eind van de 19e en begin 20e eeuw? Vele boeren in de omgeving van o.a. Oldambt (waar Fabriek De Toekomst is gevestigd) oefenden geen veeteelt uit. Hierdoor bleven de Groningse boeren met grote overschotten stro zitten.

In eerste instantie werd het stro enkel aan fabrieken in Oost-Friesland geleverd, maar dit was niet voldoende. De boeren moesten hierdoor alsnog grote hoeveelheden stro verbranden. Het kon dus niet uitblijven dat ook in Groningen de eerste strokartonfabrieken werden opgericht. In deze tijd zijn er dan ook meer dan twintig fabrieken gebouwd, waaronder Fabriek De Toekomst, en groeide Groningen uit tot dé strokartonprovincie.

Opkomst en neergang van strokartonfabriek De Toekomst
Op de valreep van de 19e eeuw, in het jaar 1899, wordt de Stichting Coöperatieve Strokartonfabriek opgericht.  De strokarton-business blijkt lucratief en er wordt besloten dat er ook een fabriek in Scheemda moet komen. In 1900 wordt ‘De Toekomst’ opgericht en een jaar later, op 31 januari 1901, wordt de strokartonfabriek in productie genomen. Door ruim honderd boeren wordt het eerste jaar zo’n 8 miljoen kilo stro aangevoerd. Zes jaar later is deze hoeveelheid al verdubbeld en wordt er overgegaan tot de bouw van het complex ‘De Toekomst II’.

In de ruim zes decennia die daarop volgen, speelde de fabriek een belangrijk rol in het leven van de arbeiders en hun families. Vaak werkten er meerdere generaties Scheemders bij de fabriek en voor vele gezinnen vormt de strokartonfabriek letterlijk en figuurlijk ‘de toekomst’. In het boek ‘De gezichten van de toekomst’ vertelt Rikus Niewold, zoon van een kollerbaas, over het werk van zijn vader Bastiaan:

Mijn vader stond dan bij de kollergang [waar de stro pap werd fijngemalen en vermengt met water, red]. Daar was het soms wel 40 graden, maar hij was goed in zijn werk. Hij wilde ook niet anders. Hij kreeg een keer een andere baan aangeboden, maar daar bedankte hij al snel weer voor.

Na vele glorieuze jaren zakt de strokartonindustrie in de jaren ‘60 als een kaartenhuis in elkaar. Door de opkomst van nieuwe verpakkingsmaterialen als plastic, internationale concurrentie en stijgende personeelskosten wordt Fabriek De Toekomst door zijn tijd ingehaald. In 1968, met nog zo’n 125 medewerkers in dienst, valt het doek voor de fabriek definitief, waarna beide gebouwen in verval raken.

Ketels-Fabriek-de-Toekomst
Een tweede toekomst
Nadat het pand ‘De Toekomst I’ in 2005 werd gesloopt, staat tegenwoordig alleen het complex ‘De Toekomst II’ – in herstelde glorie – nog fier overeind. Met haar rauwe aanblik en vele authentieke details, zoals de manshoge machines en verroeste ketels, wordt Fabriek De Toekomst het magisch decor van de zesde editie van Grasnapolsky. Dus, ga met ons mee op avontuur en ontdek samen met Grasnapolsky deze industriële parel in het Groningse landschap.

Lijkt jou dit ook een te gekke locatie, maar heb je nog geen kaartje? Dan kun je deze nog steeds hier kopen. Kijk ook hier voor alle reis- en verblijfmogelijkheden.